Sıcak yaz aylarında değişen beslenme alışkanlıkları ve havuz-su parkı kullanımı akut ishal vakalarında ciddi artışlara yol açıyor. Uzmanlar, özellikle çocuklar ve yaşlılar için risk oluşturan yaz ishallerinin yönetiminde ve tedavisinde, vücudun sıvı-elektrolit dengesini korumanın yanı sıra çinko takviyesinin de kritik bir rol oynadığını vurguluyor.
Yaz aylarının gelmesiyle birlikte artan hava sıcaklıkları; gıdaların normalden çok daha hızlı bozulmasına ve bakteriyel çoğalmanın hızlanmasına zemin hazırlıyor. Tatil ve seyahat dönemlerinde değişen beslenme düzeni, hijyen koşullarının yetersiz kalması, havuz ve su parklarının yoğun kullanımı ile açıkta satılan gıdaların tüketilmesi akut ishal sıklığını belirgin şekilde artırıyor. Bu durum özellikle çocuklar, yaşlılar ve bağışıklık sistemi baskılanmış bireyler için ciddi sağlık risklerini beraberinde getiriyor.
Uluslararası kılavuzlara göre, akut ishal tedavisinin temelini ağızdan sıvı ve elektrolit çözeltileri ile kaybedilen sıvının yerine konması (dehidratasyonun önlenmesi) ve yaşa uygun beslenmenin sürdürülmesi oluşturuyor. Ancak modern tıp dünyasında bu tedavi protokolünün en önemli tamamlayıcılarından biri olarak çinko desteği öne çıkıyor.
Orzax Medikal Müdürü Gamze Kavas, konuya ilişkin yaptığı açıklamada çinkonun bağırsak sağlığı üzerindeki kritik etkilerine dikkat çekerek şunları söylüyor:
“Yaz aylarında karşılaştığımız akut ishal vakaları, özellikle hassas yaş gruplarında yaşam kalitesini hızla düşürebilmektedir. Çinko, bağırsak mukozasının yapısal ve fonksiyonel bütünlüğünün korunmasında hayati bir elementtir. Bağırsak epitelinin yenilenmesini destekleyerek mukozal iyileşmeyi hızlandırır, bağırsak su ve elektrolit salgısını azaltmaya yardımcı olur. Klinik çalışmalar ve sistematik derlemeler net bir şekilde göstermektedir ki; çinko desteği akut ishalin süresini kısaltmakta, dışkı çıkışını azaltmakta ve hatta takip eden 2-3 ay içerisinde yeni ishal ataklarının görülme riskini düşürmektedir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve UNICEF de akut ishal geçiren çocuklarda standart sıvı tedavisinin yanı sıra 10-14 gün süreyle çinko desteği önermektedir. Bu süreçte biyoyararlanımı yüksek, aminoasit bağlı organik bir form olan çinko bisglisinat tercih edilmesi, günlük çinko ihtiyacının en etkili ve güvenilir şekilde karşılanmasında güçlü bir alternatif sunmaktadır.”
Yaz ishallerinden korunmak için neler yapılabileceğine dair bilgi de veren Gamze Kavas, “Güvenli içme suyu kullanımı, el hijyenine maksimum özen gösterilmesi, gıdaların uygun sıcaklıklarda saklanması, çiğ ve pişmiş gıdaların ayrı alanlarda hazırlanması ile meyve ve sebzelerin tüketilmeden önce çok iyi yıkanması temel önlemler arasında yer alıyor” diyor ve “Hastalık tablosu oluştuktan sonra ise doğru ve hızlı destek tedavisinin büyük önem taşıdığına” dikkat çekiyor.
Kaynakça:
- World Health Organization. Zinc supplementation in the management of diarrhoea. Updated 2023.
- Guarino A. JPGN;59(1);132-52
- Bajait C. J Pharmacol. 2011;43(3):232-235.
- Ali AA. J Glob Health 2024;6(14)
- DiSilvestro RA. American Society for Nutritional Sciences. 2000;1009-11.
